Początki...
Historia kontroli stanu technicznego pojazdów w Finlandii sięga 1907 r. Wówczas po raz pierwszy zaczęto wykonywać przeglądy w okręgach o większym zaludnieniu.
W 1922 r. ustalono jednolity standard przeglądu i objęto nimi pojazdy w całym kraju.
Obecnie najważniejszym elementem systemu kontroli pojazdów w Finlandii jest Centralny Rejestr Pojazdów, który powstał w 1968 r. Wówczas zajmowało się tym państwowe biuro MVRC. Do obowiązków tego biura należała również rejestracja pojazdów, rejestracja kierowców, egzaminy na prawo jazdy i przeglądy okresowe samochodów. Oznacza to, iż wszystkie stacje kontroli pojazdów należały do państwa. Budowano wówczas praktycznie po jednej stacji w większych miastach, a jedynie ich przepustowość dostosowywano do wielkości miasta.

Taka sytuacja panowała do 1994 r., kiedy postanowiono sprywatyzować cały sektor. Zezwolono jednocześnie na rozwój wolnej konkurencji. W gestii administracji państwowej pozostał Centralny Rejestr Pojazdów i Kierowców oraz rozdział koncesji na prowadzenie stacji kontroli pojazdów. 
Po 1996 r. na rynku pozostało nieco ponad 200 stacji należących do kilku małych, dwóch większych firm oraz kilkunastu właścicieli pojedynczych obiektów.

Obecnie największa liczba stacji (ok. 150) należy do firmy Suomen Autokatsastus.
W Finlandii jest ok. 3,7 mln pojazdów, w tym 2,12 mln osobowych. Średnia wieku samochodu wynosi 10,7 lat. Widać to na ulicach. Sporo jest starych samochodów, będących jednak w niezłym stanie technicznym.
Przeglądy okresowe wykonuje się w okresach takich jak w Polsce. Pierwszy - po 3 latach, następny - po 2 latach i kolejne - co rok.
Rocznie wykonuje się w Finlandii 2,46 mln przeglądów. 70% tych przeglądów wykonuje firma Autokaskastus.

Państwowe biuro MVRC prowadzi analizy przeprowadzonych przez wszystkie podmioty przeglądów i o wynikach regularnie informuje wszystkich zainteresowanych. Bardzo wysoka jest średnia przeglądów zakończonych wynikiem negatywnym. Wyniosła ona ostatnio 27%. Jest to wynikiem dość skrupulatnej kontroli oraz odmiennego niż w Polsce traktowania przeglądu. Użytkownicy dość często przyjeżdżają do stacji z widoczną usterką. Zależy im na rzetelnej ocenie całego samochodu, umożliwiającej skuteczną naprawę. Dzieje się tak, pomimo iż tzw. przyjazd poprawkowy jest płatny (ok. 20% ceny). Na poprawkę można wrócić w ciągu jednego miesiąca. Po tym terminie dokonuje się przeglądu od początku i za pełną cenę.
Nieco inna sytuacja jest na północy kraju, gdzie często nawet do sezonowo otwieranej stacji kierowcy mają ponad 200 km. Tam procent wyników negatywnych wynosi poniżej 10%. Przejechanie 400 km po raz drugi jest wystarczającym czynnikiem mobilizującym.

Zakres przeglądu
Zakres przeglądu jest bardzo zbliżony do przeglądów wykonywanych w Polsce. Zasadniczym i jedynym odstępstwem jest krótka jazda próbna. Dodatkowo próba ta umożliwia dogrzanie katalizatora bezpośrednio przed kontrolą emisji. Jest to dość ważne przy panujących zimą w Finlandii temperaturach. Pomimo niskich temperatur, w wielu stacjach stanowisko do kontroli hamulców znajduje się na zewnątrz budynku stacji, w nie ogrzewanej wiacie pozbawionej bram. W takich przypadkach stosuje się urządzenia produkcji fińskiej z podgrzewaniem elektrycznym zapobiegającym zamarzaniu. Badanie hamulców wykonuje się wówczas w trakcie jazdy próbnej. Umożliwia to również obsługę np. trzech stanowisk kontrolnych przez jedno urządzenie do badań hamulców. W większości stacji na jedno stanowisko do kontroli hamulców przypadają dwa, trzy podnośniki.

Problemem stacji w Finlandii jest bardzo szybkie zużycie rolek. Wynika ono z faktu, iż przez blisko pół roku większość samochodów wyposażona jest w opony zimowe z kolcami.
W odróżnieniu od polskich stacji fińskie prowadzą również rejestracje pojazdów. Obejmuje ona:
- rejestracje pojazdów nowych - operacja ta, w imieniu nowych właścicieli, jest wykonywana przez dealerów samochodowych
- rejestracje samochodów używanych - dotyczy to tylko przypadków, gdy właściciel zmienia tablice rejestracyjne starego typu na nowe
- wydawanie nowych dokumentów rejestracyjnych w przypadku zmiany właściciela lub zniszczenia

Należy tu dodać, że nowy wzór fińskich tablic rejestracyjnych nie zawiera wyróżnika regionalnego i jest przypisany do samochodu, do chwili jego wycofania z ruchu. 

Centralny Rejestr Pojazdów
Otwarty w 1968 r. Centralny Rejestr Pojazdów jest w połączeniu z systemem rejestracji i przeglądów zasadniczym czynnikiem, który porządkuje rynek samochodowy i bardzo utrudnia nielegalny obrót samochodami.
Każdy przegląd jest on-line (w chwili jego zakończenia) rejestrowany centralnie, bez względu na wynik. Ewentualne usterki - również. W związku z tym, każda stacja kontroli pojazdów oraz każdy patrol policji, od tego momentu, otrzyma informacje na temat stanu technicznego pojazdu zarejestrowanego podczas przeglądu. Dlatego nie ma konieczności zatrzymywania dowodów rejestracyjnych po stwierdzeniu usterek czyniących dalsze używanie samochodu niebezpiecznym. Na samochód naklejana jest czerwona nalepka ostrzegawcza, a kierujący otrzymuje stosowny dokument informujący go o zagrożeniu. Sam decyduje, w jaki sposób dostarczyć samochód do naprawy. 

Fakt przypisania jednego numeru rejestracyjnego do samochodu na całe jego życie powoduje, iż znakowanie szyb samochodów staje się bardzo skuteczne. Właściwie każdy obywatel może sprawdzić na ulicy, czy w samochodzie nie zmieniono tablic rejestracyjnych.

Dodatkowe usługi
W Finlandii jest zakaz wykonywania jakichkolwiek napraw i obsług na terenie stacji kontroli pojazdów. Nie jest możliwe uruchomienie SKP w jednym budynku z serwisem.
Jedyne czynnościami, jakie wykonują dodatkowo SKP w Finlandii, to:
- znakowanie szyb pojazdów - numerem rejestracyjnym samochodu poprzedzonym znakiem narodowym FI
- wykonywanie na powierzchni szyby czołowej rowków czyszczących piórka wycieraczek. Jest to zabieg bardzo popularny w Finlandii, a poza nią i Szwecją zupełnie nieznany. Kilka centymetrów nad wycieraczkami, za pomocą głowicy z diamentowymi tarczami wycina się dwa rowki o szerokości 1,5 mm i głębokości 0,3 mm. Trzeba przyznać, że efekt jest zauważalny natychmiast. Miałem okazję porównać jakość pracy wycieraczek przed i po zabiegu. Dziesięć minut - tyle trwa cały zabieg - zmienia w sposób zasadniczy pracę wycieraczki. Znikają tłuste smugi i pozostawione przez pracujące piórko jasne chmury, tak utrudniające jazdę podczas deszczu zwłaszcza w nocy. 

Jak widać, można w SKP wykonywać usługi nie stojące w konflikcie z przepisami i poprawiającymi bezpieczeństwo jazdy. Na stacja rozdawane są ulotki, których celem jest uświadomienie kierowców, w jaki sposób stan samochodu wpływa na bezpieczeństwo i ochronę środowiska. Od czasu wprowadzenia wolnego rynku kontroli pojazdów w Finlandii, w rankingu instytucji, do których obywatele mają zaufanie, stacje przesunęły się z pięćdziesiątej czwartej pozycji na trzecią. 

Wyposażenie
W większości stacji spotyka się ścieżki firm Bosch i Maha. Wśród podnośników króluje jednak Zippo, wyposażone w szarpaki i podnośnik osi tej samej firmy.
Jeśli chodzi o analizatory, to zwłaszcza w nowych stacjach są firmy Bosch.
Test dymienia silników wysokoprężnych fińskie stacje zawsze wykonują poza pomieszczeniem. Zimą za ten test stosuje się dopłaty za jego przeprowadzenie. Urządzenie pomiarowe albo stoi w stacji przy oknie, albo na czas testu jest wraz z wózkiem wystawiane na zewnątrz.
We wszystkich stacjach działają biura obsługi klienta.Tam kierowcy zgłaszają chęć wykonania przeglądu.
Można również zapisać się na godzinę, korzystając z internetu lub przez telefon.

Wszystkie te metody prowadzą do umieszczenia samochodu w elektronicznej kolejce na stacji. Pozostaje udać się do samochodu (po opłaceniu oczywiście) i czekać, aż numer kolejny lub numer naszego samochodu pojawi się na wyświetlaczu nad bramą wjazdową.
Przegląd trwa ok. 20 min. Każdy inspektor jest wyposażony w lekki radiowy terminal, przy użyciu którego wpisuje uwagi dotyczące samochodu i potwierdza przesłane z urządzeń do komputera odczyty dotyczące samochodu.

Po zakończeniu badań kierowca nie musi wracać do biura. Przy bramie wyjazdowej znajduje się drukarka, która drukuje raport przeglądu. Dodatkowo w firmie Autokaskastus każdy kierowca otrzymuje kartę, na której w postaci słupkowej po lewej stronie znajduje się średnia ocena głównych układów danego modelu i rocznika wynikająca z analiz całej próbki, a po prawej stronie - podobna ocena dotycząca dokładnie tego samochodu. Użytkownik widzi obraz stopnia zużycia swojego samochodu na tle pozostałych samochodów tej marki i modelu.

Standard nowych SKP nie odbiega od standardu dealerów przodujących producentów samochodów. Perfekcyjne skomputeryzowanie systemu, zdalne przekazywanie danych przez urządzenia i radiowe terminale, w końcu przekazanie tych informacji do Centralnego Rejestru Pojazdów - to zasadnicze różnice pomiędzy stacjami fińskimi a polskimi.

Właściciele samochodów, jeśli sobie tego życzą, mogą zrezygnować z kawy w biurze i asystować przy całej procedurze kontrolnej. W przypadku wykrycia usterek inspektor prosi użytkownika, by wskazać mu usterkę i poinformować o zagrożeniach płynących z jej występowania. Niweluje to praktycznie rozgoryczenie spowodowane negatywnym wynikiem testu i jest jednym z czynników tak wysokiego zaufania obywateli do działania SKP w Finlandii.
Zupełnie nieznana w Polsce i dla Polaka nieco szokująca jest obecność w fińskich SKP samochodów np. policji. Policjanci też przeprowadzają w ogólnie dostępnych SKP regularne kontrole radiowozów i też muszą często wracać na poprawki. 

Kontrola wewnętrzna
Wspomniany wcześnie system informatyczny firmy, poza mniej ciekawą dla techników możliwością wykonania wszystkich czynności księgowych od druku i rejestracji faktur do listy płac, umożliwia również analizę:
- liczby przeglądów 
- wykrytych usterek
- procentu wyników negatywnych
Jest to możliwe zarówno dla całych stacji, jak i indywidualnie dla każdego inspektora.

Analiza taka szybko wykazuje nawet niewielkie odstępstwa od średniej i pozwala wychwycić zarówno zbyt ăłagodnychÓ, jak i zbyt dociekliwych inspektorów. Analizy te są wsparte kontrolami stacji, polegającymi na ponownej kontroli samochodu przez kontrolerów z działu jakości firmy. Użytkownik, który akurat opuszcza stację, proszony jest przez kontrolerów o ponowną kontrolę samochodu. Zwracana jest mu połowa opłaty za przegląd.
Wyposażenie kontrolne stacji kontroli pojazdów (ścieżki diagnostyczne) w ostatnio otwieranych stacjach w Polsce i Finlandii niczym szczególnym się nie różnią. Charakteryzują się tym samym europejskim poziomem i pochodzą generalnie od tych samych wytwórców. 

Brak jednak Centralnego Rejestru Pojazdów w sposób zasadniczy zmniejsza w Polsce możliwość monitorowania i porównywania samych stacji, jak i kontroli użytkowanych samochodów, co umożliwia jednocześnie nielegalny obrót samochodami kradzionymi.