Nie tylko system PAX


Opony odporne na przebicie były już stosowane w pojazdach specjalnego przeznaczenia, np. opancerzonych limuzynach dla VIP-ów. Wraz z obniżaniem kosztów wytwarzania i jednoczesnym wzrostem wymagań klientów ogumienie takie zaczęło pojawiać się najpierw w autach luksusowych i sportowych, a potem także w masowo produkowanych samochodach seryjnych (Renault Scenic - opony 195-620 R 420 A). Choć wydaje się, że w ciągu najbliższych lat powszechnie obowiązującym standardem stanie się opracowany przez Michelina i wdrażany we współpracy z Pirelli, Goodyearem i Sumitomo system PAX, nie oznacza to, że inne firmy nie szukały własnej drogi do ogumienia niewrażliwego na awarie.

Michelin współpracuje w uruchamianiu wytwarzania na masową skalę ogumienia odpornego na przebicie z Pirelli i Goodyear/Dunlopem, wykorzystując ich doświadczenia z technologią EMT oraz patent na urządzenie monitorujące ciśnienie w oponach. Lansowany przez tych producentów system PAX polega na osadzeniu opony na obręczy w sposób uniemożliwiający zsunięcie się stopki oraz zamontowaniu w jej wnętrzu elastycznej, pierścieniowej wkładki z poliuretanu, pokrytej żelem zmniejszającym tarcie (rys. 1). W razie awarii opona opiera się na niej swoją wewnętrzną powierzchnią (rys. 2). Obręcz musi mieć specjalną budowę. Możliwa jest jazda z prędkością do 80 km/h przez nie więcej niż 200 km. Ponieważ zachowanie się pojazdu po uszkodzeniu ogumienia zmienia się tylko nieznacznie, kierowcę o konieczności zmniejszenia prędkości i udania się do serwisu informuje czujnik spadku ciśnienia w ogumieniu, wykorzystujący fale radiowe lub promienie podczerwone. Dalsze zalety rozwiązania to mniejsza średnica kompletnego koła, więcej miejsca wewnątrz obręczy na montaż skuteczniejszych hamulców, dowolne stosowanie opon o różnych rozmiarach z przodu i z tyłu, mniejsze opory toczenia i większy bagażnik wskutek rezygnacji z tradycyjnego koła zapasowego. 

Continental opracował dwa rozwiązania. System CSR (Conti Safety Ring) nadaje się do montażu w już eksploatowanych oponach, nie tylko na tzw. pierwsze wyposażenie. Nie wymaga zmian w konstrukcji obręczy ani ogumienia. Wykorzystuje blaszany, sprężysty pierścień o masie 3 kg, pokryty gumą, na którym opiera się swoją wewnętrzną stroną uszkodzona opona (rys. 3). W razie awarii możliwa jest kontynuacja podróży z prędkością do 80 km/h na dystansie do 200 km. Czujnik spadku ciśnienia informuje użytkownika o przebiciu. System CWS (Conti Wheel System) przypomina michelinowski PAX. Zastosowano w nim stanowiącą integralną część specjalnej obręczy - gumowo-tekstylną wkładkę oporową oraz zmieniony sposób osadzenia stopki opony przy użyciu gumowego pierścienia wypełniającego (rys. 4). Wytrzymuje jazdę na drodze do 500 km, podnosi komfort ruchu i obniża opory toczenia.

Inżynierowie Goodyeara zaprojektowali oponę EMT (Extended Mobility Tyre), nadającą się po uszkodzeniu do eksploatacji z prędkością poniżej 80 km/h i na dystansie do 80 km. Obręcz różni się od konwencjonalnej jedynie inaczej ukształtowaną krawędzią zewnętrzną, a opona - wzmocnioną ścianką boczną (rys. 5). Nie jest konieczny żaden dodatkowy element elastyczny umieszczony w jej wnętrzu. Rozwiązanie wymaga natomiast czujnika spadku ciśnienia w ogumieniu. Stosowano je w BMW serii 5 Protection, Chevroletach Corvette i Plymouthach Prowlerach. 

Dunlop lansował podobną ideę - DSST (Dunlop Self Supporting Technology). Opona o wzmocnionych ściankach bocznych umożliwiała, mimo przebicia, dotarcie do warsztatu oddalonego maksimum o 500 km, pod warunkiem nie przekraczania prędkości 80 km/h. Nadawała się do montażu na typowych obręczach (rys. 6). Wymagała czujnika spadku ciśnienia. Stosowało ją BMW w modelu Z8 pozbawionym koła zapasowego oraz pojazdach specjalnych.

Specjaliści Bridgestone/Firestone opracowali system RFT (Run Flat Technology), również obywający się bez dodatkowych elastycznych wkładek czy pierścieni oporowych, nadający się do konwencjonalnych obręczy (rys. 7). Jedynie opona miała wzmocnioną ściankę boczną i stopkę. Dopuszczalna prędkość po awarii to 90 km/h, a zasięg - 80 km. 

Opracowano na podstawie materiałów firm Beissbarth i Michelin, fot. Michelin.

 _________________________powrót___________________________