Jerzy R. Bogdański
bor@ite.pw.edu.pl

Samochód ciężarowy jest rzeczywiście ciężki - stąd wszelkie prace, które powinny lub muszą być wykonywane "od spodu", wymagają zastosowania specjalnych środków, aby bezpiecznie i zgodnie z procesem technologicznym wykonać to, co przewiduje określony zakres obsługi/naprawy.

   Przystępując do rozważań nad sposobem wykonywania prac "od spodu", powinniśmy zastanowić się przede wszystkim nad tym, jakie prace wymagające dostępu do zespołów podwozia pojazdu będziemy wykonywać. Możliwe jest, że czynności takie będą związane z układem jezdnym (koła), zawieszeniem (resory, elementy sprężyste), hamulcowym (przewody hamulcowe, hamulce cierne), układem napędowym (zespoły układu: skrzynia biegów, wał napędowy, mosty napędowe). Lista ta może być dłuższa - wszystko zależy od potrzeby i zakresu działania.
   Z pewnością należy również rozważyć podstawowy sposób przedostawania się "pod samochód": czy zamierzamy istotnie wchodzić "pod" - zastosowanie kanału staje się wtedy koniecznością, czy raczej unosić samochód do góry i dopiero wtedy wykonywać "od spodu" wszelkie niezbędne prace.
   Jak zwykle w technice, nie ma jednoznacznej odpowiedzi, a różnorodność pojazdów wymusza stosowanie różnych rozwiązań konstrukcyjnych zapewniających właściwe wykonanie obsługi. Rozważania, kanał czy podnośnik, nabierają szczególnego znaczenia, tym bardziej, że zakres prac wykonywanych podczas obsługi samochodu ciężarowego jest znacznie szerszy niż w przypadku ich osobowych odpowiedników.
   Kanał (rys. 1), oprócz swojej oczywistej zalety w postaci "niewzruszonej" podstawy, jaką stanowi odpowiednio przygotowana nawierzchnia i możliwości zastosowania dodatkowych urządzeń (służących np. do kontroli stanu technicznego układu hamulcowego, zawieszenia, układu kierowniczego itp.), jest związany z koniecznością wykonania fundamentów i towarzyszącej im infrastruktury w postaci instalacji wentylacyjnej, oświetlenia, doprowadzenia instalacji pneumatycznej, olejowej, wodno-kanalizacyjnej i innych. Kanał zmusza niejako mechanika do częstego przemieszczania się i - zależnie od jego wzrostu - zajmowania niekiedy niewygodnych pozycji przy obsługiwanym samochodzie (stąd często dodatkowe konstrukcje ułatwiające pracę mechanika - wszelkiego rodzaju podstawki i "stopniowanie" podłogi; więcej na ten temat w następnych odcinkach Akademii).
   Podnośnik umożliwia natomiast uniesienie pojazdu na dowolną wysokość, swobodny, nie ograniczony ścianami kanału dostęp do całego podwozia, zapewnia komfort pracy mechanika, który pracuje na jednym poziomie, nie pozwala natomiast na zastosowanie cięższych urządzeń do kontroli i naprawy pojazdu.
   Pojawia się tutaj zrozumiałe pytanie: jaki podnośnik? Zastosowanie podnośnika nożycowego, podobnego do stosowanych w serwisach osobowych (rys. 2), umożliwia podniesienie do góry całego pojazdu na dowolną, dopasowaną do chwilowych potrzeb wysokość. Koła spoczywają jednak na płytach najazdowych, co w niektórych przypadkach może stanowić pewne ograniczenie możliwości w obsłudze, zwłaszcza wtedy, gdy potrzebny jest dostęp do kół pojazdu, hamulców, układu kierowniczego/zwrotniczego. Podobne ograniczenia pojawiają się również wtedy, kiedy posługujemy się kanałem. Stosowane są wtedy tzw. podnośniki kanałowe, nazywane niekiedy "uwalniaczem osi", ponieważ służą istotnie do podniesienia jednej, wybranej osi pojazdu (rys. 3). Podnośniki takie mogą przybierać dwojakie formy: mieć tzw. wózek poruszający się po odpowiednio przygotowanej bieżni, stanowiącej górną krawędĽ kanału dzięki specjalnie ułożyskowanym kółkom (rys. 4) lub jeĽdzić po dnie kanału - bezpośrednio po podłodze lub po specjalnie ułożonej i przygotowanej do takiego celu bieżni (rys. 5). Podnośniki takiego typu nie służą jednak tylko do podnoszenia wybranej osi pojazdu. Zależnie od zastosowanego wyposażenia dodatkowego, mogą pełnić funkcję uniwersalnego urządzenia ułatwiającego montaż i demontaż podzespołów, takich jak sprzęgło, skrzynia biegów, osie napędowe i wszelkich innych, wymagających wyjęcia "od spodu", a następnie przewiezienia. Zamiast typowych wsporników umożliwiających podparcie ramy pojazdu (zawieszenia) w wybranym punkcie, stosuje się wtedy alternatywne płaszczyzny o dużej powierzchni - stoły warsztatowe, zdolne do pomieszczenia dużych zespołów (kompletna skrzynia biegów) i wykonywania obrotów, co pozwala np. na zdemontowanie osi, obrócenie jej i wysunięcie spod samochodu. Zastosowanie podobnych podnośników wymaga jednak odpowiedniego przygotowania dna kanału tak, aby było ono zdolne do przenoszenia dużych miejscowych obciążeń.
   Coraz częściej stosowana jest również pewna grupa podnośników "napodłogowych", w postaci pojedynczych kolumn (rys. 6) ustawianych niezależnie przy samochodzie i wyposażonych we wsporniki umożliwiające uchwycenie koła pojazdu. Do napędu stosowany jest silnik elektryczny lub siłownik hydrauliczny.

   Przedstawione zagadnienia zostaną omówione szerzej w następnym numerze Auto Moto Serwisu.

 _________________________powrót___________________________